Ντουμπρόβνικ. Μετά την προειδοποίηση της UNESCO για ενδεχόμενη απώλεια του καθεστώτος Παγκόσμιας Κληρονομιάς, η πόλη εφαρμόζει από το 2017 το πρόγραμμα «Respect the City»: όριο δύο κρουαζιερόπλοιων ταυτόχρονα, πλαφόν 4.000 επιβατών κρουαζιέρας στην παλιά πόλη, χρονικός συντονισμός αφίξεων σε συνεργασία με τη διεθνή ένωση κρουαζιέρας (CLIA) και έξυπνη παρακολούθηση ροών. Το 2019 το Παγκόσμιο Συμβούλιο Αειφόρου Τουρισμού (GSTC) αξιολόγησε τον προορισμό με ποσοστό αριστείας 70% [4]. Το δίδαγμα: ζητούμενο δεν είναι οι λιγότεροι τουρίστες, αλλά η διαχείριση της ροής – και η συνεργασία, όχι η αντιπαράθεση, με την αγορά.

Βαρκελώνη. Ο Δήμος αποφάσισε να μην ανανεώσει καμία από τις 10.000 και πλέον άδειες τουριστικής κατοικίας μετά τον Νοέμβριο του 2028, απόφαση που επικύρωσε το Συνταγματικό Δικαστήριο της Ισπανίας τον Μάρτιο του 2025 [5]. Το δίδαγμα: η κοινωνική νομιμοποίηση του τουρισμού περνά μέσα από τη στέγη και την ποιότητα ζωής των κατοίκων.

Και τα Χανιά;

Το ενετικό λιμάνι και η παλιά πόλη των Χανίων αποτελούν τον πιο αναγνωρίσιμο αστικό τουριστικό προορισμό της Κρήτης· ακριβώς γι’ αυτό δέχονται και τη μεγαλύτερη πίεση: κορεσμός στο παραλιακό μέτωπο τις ώρες αιχμής, αυξανόμενες αφίξεις κρουαζιέρας μέσω Σούδας, πιέσεις της βραχυχρόνιας μίσθωσης στον οικιστικό ιστό. Τι πρέπει να γίνει;

Πρώτον, μέτρηση: Μελέτη φέρουσας ικανότητας της παλιάς πόλης και μόνιμο παρατηρητήριο δεικτών (ροές, στάθμευση, ικανοποίηση επισκεπτών και κατοίκων), όπως προβλέπει η ΟΠΔ [1].

Δεύτερον, διαχείριση ροών κρουαζιέρας: Το παράδειγμα του Ντουμπρόβνικ -χρονικός συντονισμός αφίξεων, προγραμματισμός τουριστικών λεωφορείων από τη Σούδα, ανώτατα όρια ταυτόχρονης παρουσίας- είναι άμεσα εφαρμόσιμο, σε συνεργασία με τον Οργανισμό Λιμένος και τις εταιρείες κρουαζιέρας.

Τρίτον, κινητικότητα: Διατροπικές δημόσιες μεταφορές, αποτρεπτικοί περιμετρικοί χώροι στάθμευσης και ζώνες περιορισμένης κυκλοφορίας γύρω από το ιστορικό κέντρο [1], ενταγμένα στο Σχέδιο Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας.

Τέταρτον, διακυβέρνηση και διασπορά: Ένας φορέας διαχείρισης προορισμού (DMO) με θεσμική υπόσταση και πόρους, και συστηματική διάχυση της ζήτησης προς τον Αποκόρωνα, τα Σφακιά και την ενδοχώρα, ώστε το όφελος να μοιράζεται σε όλη την περιφερειακή ενότητα.

Ο αστικός τουρισμός ποιότητας δεν είναι σύνθημα· είναι σύστημα διαχείρισης με μετρήσιμους στόχους, δείκτες και συμμετοχή. Η Μεσόγειος μάς έδειξε ήδη και τα λάθη και τις λύσεις. Στο χέρι μας είναι να διδαχθούμε εγκαίρως – όσο ακόμη το πλεονέκτημα του χρόνου είναι με το μέρος μας.

* Ο κ. Κώστας Φάλαγγας είναι ξενοδόχος (Mitsis Bali Paradise), μέλος του Δ.Σ. του Επιμελητηρίου Ρεθύμνης και σύμβουλος management ξενοδοχείων & τουρισμού

Βιβλιογραφία

1. Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2000), «Για έναν αστικό τουρισμό ποιότητας – Ολοκληρωμένη ποιοτική διαχείριση (ΟΠΔ) των αστικών τουριστικών προορισμών», Γενική Διεύθυνση Επιχειρήσεων, Βρυξέλλες, ISBN 92-828-7838-4.

2. World Tourism Organization – UN Tourism (2018), «”Overtourism”? Understanding and Managing Urban Tourism Growth beyond Perceptions», UNWTO, Madrid, DOI: 10.18111/9789284419999.

3. Comune di Venezia, «Contributo di Accesso» – απολογιστικά στοιχεία περιόδου Απριλίου–Ιουλίου 2025 (723.497 πληρωμές, έσοδα 5,42 εκατ. ευρώ), όπως δημοσιεύθηκαν από Skift, Forbes και διεθνή ΜΜΕ (2024–2025).

4. Global Sustainable Tourism Council – GSTC (2021), «Once Overrun, Dubrovnik Plans for Sustainability», Destination Assessment & Action Plan, gstc.org.

5. Ajuntament de Barcelona / Απόφαση Συνταγματικού Δικαστηρίου Ισπανίας (Μάρτιος 2025) για τη μη ανανέωση των αδειών τουριστικής κατοικίας έως τον Νοέμβριο 2028, όπως δημοσιεύθηκε από Forbes και idealista/news (2024–2025).