Η ανάρτηση του Κτηματολογίου στα Χανιά ανοίγει ήδη έναν νέο κύκλο έντονης ανασφάλειας για χιλιάδες ιδιοκτήτες, καθώς τα πρώτα στοιχεία που έρχονται στο φως αποκαλύπτουν εκτεταμένα προβλήματα, σοβαρές αποκλίσεις και περιπτώσεις αμφισβήτησης περιουσιών. Πολιτικοί μηχανικοί και τοπογράφοι κάνουν λόγο για μια κατάσταση που δεν περιορίζεται σε «μεμονωμένα λάθη», αλλά αναδεικνύει βαθύτερες αδυναμίες της ίδιας της διαδικασίας κτηματογράφησης.
Σύμφωνα με την κοινή ανακοίνωση του Συλλόγου Πολιτικών Μηχανικών Ν. Χανίων και του Συλλόγου Αγρονόμων Τοπογράφων Μηχανικών Ν. Χανίων, έχουν ήδη εντοπιστεί πολυάριθμες περιπτώσεις λανθασμένων ορίων, αποκλίσεων στα εμβαδά, επικαλύψεων ιδιοκτησιών, μη αποτύπωσης δρόμων, αλλά και ακίνητα που εμφανίζονται είτε με δασικό χαρακτήρα είτε ακόμη και με δικαιούχο το Ελληνικό Δημόσιο. Μάλιστα, όπως επισημαίνεται, προβλήματα καταγράφονται ακόμη και σε ιδιοκτησίες που διαθέτουν πλήρη τοπογραφική τεκμηρίωση και αποτυπώσεις.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι πολίτες που επί δεκαετίες κατέχουν, καλλιεργούν, δηλώνουν και μεταβιβάζουν ακίνητα, καλούνται τώρα -μέσα σε ασφυκτικές προθεσμίες και με σημαντικό οικονομικό κόστος- να αποδείξουν ότι οι περιουσίες τους δεν ανήκουν στο Δημόσιο. Οι επιστημονικοί φορείς προειδοποιούν ότι στην Κρήτη, όπου κυριαρχούν ιδιοκτησιακές ιδιαιτερότητες, παλαιοί τίτλοι, χρησικτησίες και πατρογονικές μεταβιβάσεις, η κατάσταση αυτή δημιουργεί σοβαρό κίνδυνο μαζικής αμφισβήτησης περιουσιακών δικαιωμάτων.
Παράλληλα, οι μηχανικοί υπογραμμίζουν ότι η διαδικασία ελέγχου δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως μια απλή ηλεκτρονική υποβολή από τους ίδιους τους ιδιοκτήτες. Όπως τονίζουν, απαιτείται εξειδικευμένος τεχνικός και νομικός έλεγχος, καθώς πρέπει να εξεταστούν συντεταγμένες, όρια, τίτλοι, επικαλύψεις, γειτνιάσεις και η σχέση κάθε ακινήτου με τους δασικούς χάρτες. Την ίδια ώρα, το βάρος της διόρθωσης των σφαλμάτων μεταφέρεται οικονομικά στους πολίτες, ακόμη και όταν οι ίδιοι δεν φέρουν καμία ευθύνη για τα προβλήματα που έχουν προκύψει.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, οι δύο επιστημονικοί σύλλογοι ζητούν άμεση παράταση των προθεσμιών, κατάργηση παραβόλων και οικονομικών επιβαρύνσεων για τις διορθώσεις, ενίσχυση των αρμόδιων υπηρεσιών και σαφή διαχωρισμό ανάμεσα στον δασικό χαρακτηρισμό μιας έκτασης και στην απόδειξη κυριότητας του Δημοσίου. Προειδοποιούν, δε, ότι η ολοκλήρωση του Κτηματολογίου δεν μπορεί να γίνει «με μαζικά σφάλματα, υποστελεχωμένες υπηρεσίες και οικονομική εξόντωση των πολιτών», αλλά μόνο με όρους ακρίβειας, διαφάνειας και ουσιαστικής προστασίας της ιδιοκτησίας.
Ακολουθεί η κοινή ανακοίνωση του Συλλόγου Πολιτικών Μηχανικών Ν. Χανίων και του Συλλόγου Αγρονόμων Τοπογράφων Μηχανικών Ν. Χανίων:
Η ανάρτηση των κτηματολογικών στοιχείων στην Περιφερειακή Ενότητα Χανίων επιβεβαιώνει, ήδη από τις πρώτες ημέρες, τις σοβαρές ανησυχίες που είχαν διατυπωθεί από τον τεχνικό και επιστημονικό κόσμο όσο αφορά τον τρόπο και τις διαδικασίες κτηματογράφησης που ακολουθήθηκαν.
Τα προβλήματα δεν είναι μεμονωμένα. Έχουν ήδη εντοπιστεί πολυάριθμες περιπτώσεις πρόδηλων σφαλμάτων, λανθασμένων ορίων, αποκλίσεων στα εμβαδά, επικαλύψεων ιδιοκτησιών, μη αποτύπωσης δρόμων, καθώς και περιπτώσεις όπου ακίνητα εμφανίζονται με δασικό χαρακτήρα ή με δικαιούχο το Ελληνικό Δημόσιο. Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι ότι σφάλματα εντοπίζονται ακόμη και σε γήπεδα που έχουν μετρηθεί, αποτυπωθεί και τεκμηριωθεί με τοπογραφικά διαγράμματα.
Η εξέλιξη αυτή αποδεικνύει ότι η ανάρτηση δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως μια απλή ηλεκτρονική διαδικασία, την οποία μπορεί να διεκπεραιώσει μόνος του ο κάθε ιδιοκτήτης. Ο ορθός έλεγχος ενός ακινήτου απαιτεί εξέταση της θέσης, των ορίων, των συντεταγμένων, των επικαλύψεων, των τίτλων, των γειτνιάσεων και της σχέσης του ακινήτου με τους δασικούς χάρτες. Στις περισσότερες περιπτώσεις, απαιτείται η συνδρομή πολιτικού μηχανικού, τοπογράφου μηχανικού, δικηγόρου ή και άλλου ειδικού επιστήμονα.
Ιδιαίτερα σοβαρό είναι το γεγονός ότι, μετά την ανάρτηση, μεγάλες εκτάσεις στα Χανιά εμφανίζονται πλέον ως δασικές, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις ως δικαιούχος εμφανίζεται το Ελληνικό Δημόσιο. Έτσι, πολίτες που κατέχουν, καλλιεργούν, δηλώνουν και μεταβιβάζουν ιδιοκτησίες επί δεκαετίες καλούνται σήμερα να αποδείξουν, μέσα σε ασφυκτικές προθεσμίες και με δικά τους έξοδα, ότι η περιουσία τους δεν ανήκει στο Δημόσιο.
Στην Κρήτη, όπου υπάρχουν ιδιαίτερες ιστορικές και ιδιοκτησιακές συνθήκες, παλαιοί τίτλοι, χρησικτησίες, μεταβιβάσεις λόγω τιμής και πατρογονικές ιδιοκτησίες, η αντιμετώπιση αυτή δημιουργεί σοβαρό κίνδυνο αμφισβήτησης περιουσιών. Ο δασικός χαρακτήρας μιας έκτασης δεν μπορεί να λειτουργεί, άμεσα ή έμμεσα, ως τεκμήριο κυριότητας του Δημοσίου. Όταν το Δημόσιο διεκδικεί ιδιοκτησιακό δικαίωμα, οφείλει να το αποδεικνύει με τίτλους και συγκεκριμένα στοιχεία.
Οι προθεσμίες που έχουν τεθεί είναι ασφυκτικές και δεν αντιστοιχούν στην έκταση και τη σοβαρότητα των προβλημάτων. Χιλιάδες ιδιοκτήτες καλούνται μέσα σε ελάχιστο χρόνο να ελέγξουν τα ακίνητά τους, να εντοπίσουν σφάλματα, να συγκεντρώσουν στοιχεία και να υποβάλουν αιτήσεις διόρθωσης ή ενστάσεις. Πρόκειται για διαδικασία σύνθετη, χρονοβόρα και τεχνικά απαιτητική.
Παράλληλα, το κόστος μεταφέρεται στους πολίτες. Ακόμη και σε περιπτώσεις σφαλμάτων, για τα οποία ο πολίτης δεν φέρει καμία ευθύνη, προβλέπεται οικονομική επιβάρυνση. Όπου προβλέπεται τέλος ή παράβολο, ακόμη και μικρού ύψους, όπως των 5 ευρώ, αυτό είναι αδικαιολόγητο όταν αφορά τη διόρθωση σφαλμάτων που δεν προκλήθηκαν από τον ιδιοκτήτη. Πολύ περισσότερο, η πραγματική επιβάρυνση δεν περιορίζεται στο παράβολο, αλλά περιλαμβάνει τον τεχνικό έλεγχο, τη σύνταξη φακέλου, την τεκμηρίωση και συχνά τη νομική υποστήριξη.
Σε μια περίοδο που τα νοικοκυριά, οι μικροϊδιοκτήτες, οι αγρότες και οι επαγγελματίες πιέζονται οικονομικά, δεν μπορεί να τους φορτώνεται το κόστος διόρθωσης σφαλμάτων της ίδιας της διαδικασίας.
Το Κτηματολόγιο είναι αναγκαία υποδομή για τη χώρα. Για να είναι όμως αξιόπιστο, πρέπει να στηρίζεται στην ακρίβεια, στη διαφάνεια, στον επαρκή χρόνο ελέγχου και στην προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών. Δεν μπορεί να ολοκληρωθεί με μαζικά σφάλματα, υποστελεχωμένες υπηρεσίες, ανεξέταστες εκκρεμότητες δασικών χαρτών και οικονομική επιβάρυνση των ιδιοκτητών.
Ως Σύλλογος Πολιτικών Μηχανικών Χανίων και Σύλλογος Αγρονόμων Τοπογράφων Μηχανικών Χανίων ζητούμε:
Οι πολίτες δεν πρέπει να πληρώσουν τα σφάλματα, τις καθυστερήσεις και τις παραλείψεις του κράτους. Η ολοκλήρωση του Κτηματολογίου πρέπει να γίνει με τρόπο που να προστατεύει την ιδιοκτησία, να διασφαλίζει την ακρίβεια των στοιχείων και να μην οδηγεί σε ταλαιπωρία, οικονομική εξάντληση και αμφισβήτηση περιουσιών».